THÁI NGUYÊN

Xuất phát từ yêu cầu đó, ngày 29/7/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định số 1425/QĐ-TTg ban hành Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số (phiên bản 1.0). Đây là dấu mốc quan trọng trong tiến trình hoàn thiện thể chế về chuyển đổi số quốc gia, tạo cơ sở để các bộ, ngành, địa phương và các cơ quan trong hệ thống chính trị xây dựng, phát triển hạ tầng số, hệ thống số, nền tảng số, cơ sở dữ liệu và dịch vụ số theo hướng thống nhất, đồng bộ, kết nối, liên thông và lấy dữ liệu làm trung tâm.

Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số (phiên bản 1.0) được ban hành trên cơ sở nhiều đạo luật mới như Luật Tổ chức Chính phủ năm 2025, Luật Giao dịch điện tử năm 2023, Luật Dữ liệu năm 2024, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025, Luật Chuyển đổi số năm 2025, Luật Trí tuệ nhân tạo năm 2025 cùng các quy định pháp luật liên quan về an ninh mạng, bảo vệ bí mật nhà nước và các chủ trương của Đảng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Quyết định không chỉ tạo khuôn khổ thống nhất cho việc phát triển các hệ thống số mà còn hướng tới tối ưu hóa nguồn lực đầu tư, thúc đẩy chia sẻ dữ liệu, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia và tạo nền tảng vững chắc cho phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số và quốc gia số trong thời gian tới. 

Việc hình thành một khung kiến trúc thống nhất mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh chuyển đổi số đang bước sang giai đoạn phát triển mới, khi dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số trở thành yếu tố cốt lõi của hoạt động quản trị quốc gia. Thay vì mỗi cơ quan phát triển các hệ thống riêng lẻ, Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số tạo ra "ngôn ngữ chung" về kiến trúc, tiêu chuẩn và nguyên tắc triển khai, giúp các hệ thống có khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu hiệu quả.

Để bảo đảm triển khai thống nhất trên phạm vi toàn quốc, Quyết định giao trách nhiệm cho các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan của Đảng, Quốc hội, Văn phòng Chủ tịch nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các cơ quan, tổ chức khác trong hệ thống chính trị tổ chức thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Theo đó, các cơ quan phải rà soát khung kiến trúc số hiện có; xây dựng mới hoặc cập nhật, ban hành khung kiến trúc số của cơ quan mình phù hợp với Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số. Đồng thời, tổ chức xây dựng, nâng cấp, mở rộng hạ tầng số, hệ thống số, nền tảng số, cơ sở dữ liệu và dịch vụ số bảo đảm tuân thủ các quy định của Khung kiến trúc và pháp luật có liên quan. Các cơ quan cũng được yêu cầu ưu tiên sử dụng chung, chuẩn hóa, kế thừa và tích hợp các hạ tầng, hệ thống đã có; chỉ đầu tư mới khi chưa có thành phần dùng chung hoặc việc kế thừa, nâng cấp không đáp ứng yêu cầu quản lý, kỹ thuật, an ninh mạng hoặc yêu cầu đặc thù theo quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, các cơ quan phải tổ chức đánh giá, giám sát việc tuân thủ Khung kiến trúc số trong quá trình lập, thẩm định, phê duyệt dự án, nhiệm vụ đầu tư xây dựng, nâng cấp và vận hành các hệ thống số; đồng thời rà soát, đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách và văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm đủ cơ sở pháp lý triển khai Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số.

Đối với chính quyền địa phương, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm hướng dẫn, tổ chức triển khai và kiểm tra việc thực hiện kiến trúc của mô hình chuyển đổi số cấp xã, bảo đảm phù hợp với Khung kiến trúc chính quyền số cấp tỉnh và Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số. Đây là cơ sở quan trọng nhằm bảo đảm sự thống nhất từ Trung ương đến địa phương trong xây dựng chính quyền số và cung cấp dịch vụ công số.

Quyết định cũng giao Bộ Khoa học và Công nghệ giữ vai trò đầu mối trong triển khai Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số. Bộ có trách nhiệm hướng dẫn, theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện trên phạm vi toàn quốc; xây dựng, quản lý và vận hành Hệ thống quản lý kiến trúc số quốc gia phục vụ quản lý, cập nhật, giám sát và đánh giá việc triển khai Khung kiến trúc số. Đồng thời, Bộ chủ trì rà soát, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định cập nhật Khung kiến trúc khi cần thiết; phối hợp với Bộ Công an hướng dẫn phương pháp đánh giá, giám sát việc tuân thủ Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và khung kiến trúc số của từng cơ quan, tổ chức.

Một nội dung đáng chú ý là trong phạm vi triển khai Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, Bộ Khoa học và Công nghệ được giao hướng dẫn thực hiện các cơ chế thí điểm, thử nghiệm có kiểm soát đối với trí tuệ nhân tạo theo quy định của pháp luật; nghiên cứu, tổng kết, phổ biến và đề xuất nhân rộng các mô hình, giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo hiệu quả trong các cơ quan thuộc hệ thống chính trị. Điều này cho thấy trí tuệ nhân tạo sẽ trở thành một thành phần quan trọng trong kiến trúc quốc gia số thời gian tới.

Đối với Bộ Công an, Quyết định giao chủ trì xây dựng và cập nhật Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia, Khung quản trị, quản lý dữ liệu quốc gia, Từ điển dữ liệu dùng chung và Khung kiến trúc an ninh mạng quốc gia bảo đảm đồng bộ với Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số; đồng thời phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ trong công tác hướng dẫn, đánh giá và giám sát việc tuân thủ Khung kiến trúc.

Về hiệu lực thi hành, Quyết định có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành. Đồng thời, bãi bỏ Quyết định số 3090/QĐ-BKHCN ngày 8/10/2025 của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ về ban hành Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số. Trong thời gian các cơ quan chưa ban hành khung kiến trúc số theo quy định mới thì các khung kiến trúc hiện hành vẫn tiếp tục được áp dụng với điều kiện phù hợp và không trái với Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số (phiên bản 1.0). Đặc biệt, Quyết định quy định rõ trong thời hạn không quá 6 tháng kể từ ngày có hiệu lực, các cơ quan thuộc phạm vi điều chỉnh phải hoàn thành việc xây dựng mới hoặc rà soát, cập nhật và ban hành khung kiến trúc số của cơ quan mình phù hợp với Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số. Việc rà soát phải xác định rõ lộ trình xử lý các hạ tầng số, hệ thống số, nền tảng số, cơ sở dữ liệu và dịch vụ số chưa phù hợp hoặc trùng lặp nhằm kế thừa tối đa kết quả đầu tư, tránh lãng phí nguồn lực. Đối với các tỉnh, thành phố được hình thành sau sắp xếp, hợp nhất đơn vị hành chính, ưu tiên hợp nhất, tích hợp và kế thừa các hệ thống hiện có; chỉ đầu tư mới khi thực sự cần thiết.

Ngoài ra, Quyết định cũng quy định đối với các hạ tầng số, hệ thống số, nền tảng số, cơ sở dữ liệu và dịch vụ số triển khai theo cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), việc triển khai phải tuân thủ quy định của pháp luật về cơ chế thử nghiệm, đồng thời bảo đảm các yêu cầu về kết nối, chia sẻ dữ liệu, bảo vệ dữ liệu và an ninh mạng. Các hệ thống đã đầu tư và đang vận hành trước thời điểm Quyết định có hiệu lực tiếp tục được kế thừa tối đa; việc nâng cấp, mở rộng, tích hợp, hợp nhất hoặc thay thế chỉ thực hiện khi cần thiết nhằm bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu và phù hợp với Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số.

Việc ban hành Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số (phiên bản 1.0) đánh dấu một bước tiến quan trọng trong hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn và mô hình quản trị số của Việt Nam. Không chỉ tạo nền tảng để xây dựng hệ sinh thái số thống nhất trong toàn bộ hệ thống chính trị, Khung kiến trúc còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tối ưu hóa đầu tư công nghệ thông tin, thúc đẩy chia sẻ dữ liệu, tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các công nghệ số mới. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ các chương trình chuyển đổi số, hướng tới mục tiêu xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số và quốc gia số hiện đại trong giai đoạn phát triển mới.