THÁI NGUYÊN

Chủ quản hệ thống thông tin phải chủ động tiếp nhận, xử lý

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định số 343/2026/NĐ-CP là quy định rõ trách nhiệm của chủ quản hệ thống thông tin trong việc tiếp nhận và xử lý xung đột thông tin trên không gian mạng. Theo đó, chủ quản hệ thống thông tin có trách nhiệm tiếp nhận, xử lý xung đột thông tin trong phạm vi hệ thống thuộc quyền quản lý; đồng thời phối hợp với lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng trong ứng cứu sự cố và thực hiện các biện pháp ngăn chặn xung đột thông tin trên không gian mạng.

Lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng có trách nhiệm tiếp nhận, phân tích và xử lý xung đột thông tin trên không gian mạng giữa các tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài theo các trường hợp được Nghị định quy định. Quy định này tạo cơ sở để việc xử lý các vụ việc phát sinh trên không gian mạng được thực hiện theo trách nhiệm và thẩm quyền cụ thể, đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa chủ quản hệ thống thông tin với lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng.

Chặn lọc thông tin phải đúng thẩm quyền, đúng đối tượng

Nghị định 343/2026/NĐ-CP quy định doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, Internet thực hiện chặn lọc thông tin trên không gian mạng khi có một trong các yếu tố được quy định. Cụ thể, việc chặn lọc được thực hiện khi xác định được nguồn gốc xung đột thông tin trên không gian mạng gây ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh và chủ quyền quốc gia trên không gian mạng; khi xác định rõ tính hợp lý về yêu cầu của bên bị xung đột thông tin trên không gian mạng; hoặc khi có yêu cầu bằng văn bản hoặc yêu cầu thông qua hệ thống kỹ thuật phục vụ chỉ huy, điều hành của lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng.

Đáng chú ý, Nghị định yêu cầu việc chặn lọc thông tin phải bảo đảm đúng thẩm quyền, đúng đối tượng và không làm ảnh hưởng đến hoạt động hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Quy định này vừa đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, Internet trong việc thực hiện các biện pháp kỹ thuật theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền, vừa bảo đảm nguyên tắc xử lý có căn cứ, đúng phạm vi và hạn chế tác động đến các hoạt động hợp pháp trên không gian mạng.

Chủ quản hệ thống thông tin chịu trách nhiệm khắc phục

Bên cạnh chặn lọc, Nghị định quy định cụ thể trách nhiệm trong khắc phục xung đột thông tin trên không gian mạng. Theo đó, chủ quản hệ thống thông tin chịu trách nhiệm tổ chức khắc phục xung đột thông tin thuộc phạm vi quản lý và chịu sự điều hành của lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng trong quá trình tổ chức khắc phục. Chủ quản hệ thống thông tin đồng thời có trách nhiệm xây dựng phương án khắc phục xung đột thông tin thuộc phạm vi quản lý; tổng hợp, báo cáo tình hình và kết quả khắc phục cho lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng. Đối với những vụ việc liên quan đến quốc phòng, an ninh quốc gia và cơ quan nhà nước, lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng có trách nhiệm phối hợp với cơ quan chủ quản hệ thống thông tin để thực hiện khắc phục theo quy định.

Nghị định cũng xác định rõ điều kiện để áp dụng biện pháp khắc phục xung đột thông tin. Theo đó, phải xác định có xung đột thông tin xảy ra; xung đột thông tin gây ảnh hưởng hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân; đồng thời có yêu cầu hoặc chỉ đạo của cơ quan có thẩm quyền đối với vụ việc liên quan đến quốc phòng, an ninh.

Xác định rõ nguồn gốc để loại trừ xung đột

Đối với việc loại trừ xung đột thông tin trên không gian mạng, Nghị định quy định các lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng chịu trách nhiệm thực hiện; các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, Internet có trách nhiệm phối hợp. Việc loại trừ xung đột thông tin được thực hiện khi xác định rõ nguồn gốc xung đột; đồng thời có đủ nhân lực, biện pháp công nghệ, kỹ thuật và đấu tranh ngoại giao để loại trừ xung đột thông tin trên không gian mạng. Bên cạnh đó, tổ chức, cá nhân có liên quan đến nguồn thông tin gây xung đột phải được thông báo trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua điện thoại, thư điện tử hoặc hệ thống thông tin đại chúng.

Như vậy, quy trình xử lý được đặt ra theo các bước từ tiếp nhận, phân tích, xác định nguồn gốc đến chặn lọc, khắc phục và loại trừ, tùy theo tính chất, mức độ và phạm vi ảnh hưởng của vụ việc.

Phân định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan

Nghị định 343/2026/NĐ-CP đồng thời quy định cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trong xử lý xung đột thông tin trên không gian mạng. Theo đó, Bộ Quốc phòng chủ trì chặn lọc, khắc phục và loại trừ xung đột thông tin trên không gian mạng có liên quan đến cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, cá nhân, chức năng, nhiệm vụ của Bộ Quốc phòng; đồng thời phối hợp với Bộ Công an trong các vụ việc có liên quan đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội. Bộ Công an chủ trì chặn lọc, khắc phục và loại trừ xung đột thông tin trên không gian mạng liên quan đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội; phối hợp với Bộ Quốc phòng trong các vụ việc có liên quan đến quốc phòng. Đối với Bộ Khoa học và Công nghệ, Nghị định quy định trách nhiệm phối hợp với lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng trong hướng dẫn, điều phối kỹ thuật; đồng thời yêu cầu doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, Internet thực hiện các biện pháp chặn lọc, khắc phục, loại trừ theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có trách nhiệm phối hợp với lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng trong quản lý, chặn lọc, khắc phục và loại trừ thông tin xung đột trên báo chí, phát thanh, truyền hình và môi trường thông tin điện tử theo quy định của pháp luật.

Tăng trách nhiệm của doanh nghiệp và chủ quản hệ thống

Cùng với trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, Nghị định đặt ra yêu cầu cụ thể đối với chủ quản hệ thống thông tin và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, Internet. Chủ quản hệ thống thông tin phải phối hợp thực hiện các biện pháp chặn lọc, khắc phục và loại trừ xung đột thông tin trong phạm vi quản lý theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Trong khi đó, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, Internet có trách nhiệm thực hiện các biện pháp kỹ thuật; cung cấp thông tin, dữ liệu và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền trong quá trình chặn lọc, khắc phục và loại trừ xung đột thông tin trên không gian mạng. Các quy định này góp phần hình thành cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng, chủ quản hệ thống thông tin và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, Internet, qua đó nâng cao khả năng phát hiện, xử lý và ứng phó với các vụ việc xung đột thông tin.

Tạo cơ sở pháp lý cho xử lý xung đột thông tin

Việc Chính phủ ban hành Nghị định số 343/2026/NĐ-CP đánh dấu bước cụ thể hóa các quy định về ngăn chặn xung đột thông tin trên không gian mạng, trong đó xác định rõ hơn trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp trong quá trình xử lý vụ việc. Từ tiếp nhận, phân tích, chặn lọc đến khắc phục và loại trừ, các biện pháp được đặt trong khuôn khổ thẩm quyền và điều kiện cụ thể. Đặc biệt, yêu cầu chặn lọc phải đúng thẩm quyền, đúng đối tượng và không làm ảnh hưởng đến hoạt động hợp pháp của tổ chức, cá nhân là nguyên tắc quan trọng trong quá trình triển khai.

Nghị định cũng tăng cường yêu cầu phối hợp giữa các lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng với chủ quản hệ thống thông tin và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, Internet. Qua đó, góp phần nâng cao năng lực bảo vệ an ninh mạng, chủ động ứng phó với các nguy cơ phát sinh và bảo đảm an toàn cho hoạt động của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trên không gian mạng.