THÁI NGUYÊN

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, việc xây dựng một hệ thống đánh giá thống nhất, khách quan và phù hợp với thực tiễn là yêu cầu cấp thiết. Nhằm đáp ứng nhu cầu đó, ngày 13/10/2025, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng đã ký ban hành Quyết định số 2244/QĐ-TTg về Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đối với phát triển kinh tế – xã hội. Bộ tiêu chí không chỉ là công cụ giúp lượng hóa kết quả, tác động của các hoạt động khoa học và công nghệ, mà còn là căn cứ quan trọng để hoạch định chính sách, phân bổ nguồn lực và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong giai đoạn mới.

Bộ tiêu chí được áp dụng cho các cơ quan quản lý nhà nước về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời bao gồm cả các cơ quan chuyên ngành có hoạt động liên quan trong toàn bộ hệ thống chính trị. Với 46 tiêu chí được chia thành 4 nhóm, Bộ tiêu chí đóng vai trò là căn cứ quan trọng để đánh giá hiệu quả hoạt động khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đối với phát triển kinh tế - xã hội ở cấp quốc gia.

Nhóm tiêu chí đầu vào

Nhóm đầu tiên gồm 02 tiêu chí trọng tâm, phản ánh nguồn nhân lực và mức đầu tư cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là các yếu tố nền tảng, quyết định năng lực thực thi các nhiệm vụ KH&CN, từ đó thể hiện sự quan tâm của Nhà nước và xã hội đối với lĩnh vực đặc biệt quan trọng này. Hai tiêu chí đầu vào chính là căn cứ để đánh giá mức độ sẵn sàng và cam kết đầu tư cho phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Nhóm tiêu chí kết quả

Nhóm thứ hai gồm 10 tiêu chí, được chia thành hai phần: kết quả nghiên cứu – đổi mới sáng tạo và kết quả ứng dụng – chuyển giao công nghệ.

Về kết quả nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, có 06 tiêu chí quan trọng như: Số lượng bài báo khoa học của Việt Nam được công bố quốc tế; Số đơn đăng ký và số bằng độc quyền sáng chế, giải pháp hữu ích của tổ chức, cá nhân trong nước; Số đơn đăng ký và văn bằng bảo hộ giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản; Số lượng người được đào tạo thông qua các nhiệm vụ khoa học và công nghệ.

Về ứng dụng và chuyển giao công nghệ, 04 tiêu chí còn lại tập trung vào: Tỷ lệ và giá trị ứng dụng, chuyển giao sáng chế, giải pháp hữu ích, giống cây trồng – vật nuôi; Số lượng và giá trị hợp đồng chuyển giao công nghệ được cấp phép; Nhóm tiêu chí này phản ánh trực tiếp năng lực nghiên cứu của Việt Nam, đồng thời cho thấy mức độ đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn – yếu tố quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế dựa trên tri thức.

Nhóm tiêu chí hiệu quả

Nhóm thứ ba gồm 05 tiêu chí, phản ánh mức độ đóng góp của khoa học – công nghệ và chuyển đổi số vào nền kinh tế và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Về hiệu quả kinh tế, có 03 tiêu chí: Tỷ trọng đóng góp của KH&CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong GDP; Tốc độ tăng năng suất lao động. Tỷ trọng đóng góp của khoa học – công nghệ vào tăng trưởng chung.

Về hiệu quả đối với doanh nghiệp, gồm 02 tiêu chí: Tỷ trọng doanh thu từ sản phẩm mới; Tỷ lệ chi phí quản lý, vận hành giảm nhờ ứng dụng công nghệ số.

Các tiêu chí này nhấn mạnh vai trò của đổi mới sáng tạo như động lực cải thiện năng suất, cắt giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Nhóm tiêu chí tác động

Đây là nhóm lớn nhất với 29 tiêu chí, phản ánh tác động rộng lớn của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tới toàn bộ đời sống kinh tế – xã hội, môi trường và quản trị công.

Về tác động kinh tế, có 7 tiêu chí như: Tỷ trọng kinh tế số trong GDP; Giá trị gia tăng của các ngành công nghệ cao; Doanh thu từ khu công nghệ cao, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; Tỷ trọng xuất khẩu hàng hóa công nghệ cao.

Về tác động xã hội và môi trường, có 10 tiêu chí bao phủ đời sống số của người dân, gồm: Tỷ lệ phủ sóng 5G; Tỷ lệ giao dịch không dùng tiền mặt; Mức độ ứng dụng công nghệ số trong y tế, năng lượng tái tạo; Các tiêu chí về bảo tồn văn hóa số, bảo vệ môi trường.

Về tác động quản trị và dịch vụ công, 8 tiêu chí tập trung vào chất lượng chính phủ số như: Tỷ lệ kích hoạt định danh điện tử; Tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến; Mức độ hài lòng của người dân; Số lượng giao dịch trên nền tảng chia sẻ dữ liệu quốc gia.

Về tác động tổng hợp, có 4 tiêu chí đánh giá vị thế quốc gia qua: Chỉ số phát triển Chính phủ điện tử; Chỉ số an toàn thông tin mạng; Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII); Chỉ số phát triển con người (HDI).

Theo Quyết định 2244/QĐ-TTg, Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan chủ trì, phối hợp các bộ, ngành và địa phương trong việc thu thập, tổng hợp dữ liệu để đánh giá hằng năm hoặc đột xuất khi có yêu cầu. Các bộ, ngành và địa phương có trách nhiệm gửi dữ liệu về Bộ KH&CN trước ngày 15/4 hằng năm; đồng thời vận dụng Bộ tiêu chí để đánh giá hiệu quả hoạt động của ngành, lĩnh vực hoặc địa phương mình.

Việc ban hành Bộ tiêu chí thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc xây dựng hệ thống đánh giá hiệu quả, khoa học và minh bạch, nhằm thúc đẩy khoa học – công nghệ và chuyển đổi số trở thành động lực then chốt của tăng trưởng bền vững. Đây cũng là cơ sở để Việt Nam chủ động hội nhập, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập cao.