THÁI NGUYÊN

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đã ký Quyết định số 1965/QĐ-TTg ngày 12/10/2026 phê duyệt Đề án “Hệ thống học liệu số quốc gia đối với giáo dục phổ thông”. Đề án hướng tới xây dựng hệ thống học liệu số đồng bộ, hiện đại, liên thông và dùng chung, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới hoạt động dạy và học, nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông.

Xây dựng hệ thống học liệu số dùng chung trên phạm vi toàn quốc

Theo Đề án, Hệ thống học liệu số quốc gia đối với giáo dục phổ thông là hạ tầng học liệu số dùng chung, được Nhà nước quản lý thống nhất, bảo đảm tuân thủ Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, kiến trúc số ngành giáo dục và các quy định pháp luật có liên quan.

Hệ thống được thiết kế theo hướng mở, liên thông, lấy dữ liệu làm trung tâm; ưu tiên kế thừa, kết nối và khai thác các hạ tầng, nền tảng, dịch vụ và thành phần dùng chung của quốc gia, qua đó hạn chế đầu tư trùng lặp, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Một trong những định hướng quan trọng của Đề án là bảo đảm công bằng trong tiếp cận học liệu số chất lượng cao, đã được chuẩn hóa và miễn phí cho học sinh, giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục trên cả nước. Trong đó, ưu tiên nguồn lực, hạ tầng, thiết bị và giải pháp truy cập cho học sinh, giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, cũng như học sinh khuyết tật.

Việc xây dựng hệ thống không chỉ nhằm mở rộng nguồn tài nguyên phục vụ dạy và học mà còn hướng tới hình thành môi trường khai thác, chia sẻ học liệu thống nhất, tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục tiếp cận nguồn tài liệu phù hợp với nhu cầu thực tiễn.

Đề án đặt mục tiêu xây dựng, vận hành ổn định và an toàn Cổng học liệu số quốc gia đối với giáo dục phổ thông, đáp ứng yêu cầu khai thác, sử dụng tại 100% cơ sở giáo dục phổ thông trên toàn quốc, theo quy mô và yêu cầu kỹ thuật được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Cùng với đó, bộ học liệu lõi quốc gia đối với các môn học, cấp học theo Chương trình giáo dục phổ thông sẽ được hoàn thành. Các loại học liệu được ưu tiên phát triển gồm học liệu tương tác đa phương tiện, mô phỏng thực tế, thí nghiệm ảo và những nội dung đặc thù phục vụ hoạt động giáo dục.

Hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng và chuẩn hóa học liệu

Để bảo đảm hệ thống vận hành đồng bộ, Đề án xác định các nhiệm vụ về hoàn thiện thể chế, chính sách, tiêu chuẩn kỹ thuật và khung bản quyền học liệu số là nền tảng quan trọng.

Theo đó, cần rà soát, xác định rõ trách nhiệm, thẩm quyền của các cấp trong quản lý, thẩm định, phê duyệt, khai thác và chia sẻ học liệu số; xây dựng các quy định, hướng dẫn về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đặc tả dữ liệu, phân loại dữ liệu, mã định danh học liệu và cơ chế chia sẻ, liên thông dữ liệu.

Cơ chế quản lý, khai thác, chia sẻ và sử dụng học liệu số phải bảo đảm quyền tác giả, quyền liên quan theo quy định của pháp luật. Đề án cũng định hướng xây dựng chính sách khuyến khích tổ chức, cá nhân đóng góp học liệu, đồng thời phân định rõ quyền sở hữu và quyền sử dụng đối với các nhóm học liệu do Nhà nước đặt hàng, giáo viên đóng góp hoặc doanh nghiệp, nhà xuất bản tham gia phát triển.

Về hạ tầng công nghệ, Cổng học liệu số được định hướng phát triển trên nhiều nền tảng, gồm website và ứng dụng di động, hỗ trợ truy cập trong điều kiện băng thông thấp, ưu tiên khả năng tiếp cận tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Hạ tầng lưu trữ, nền tảng, dữ liệu và dịch vụ số được phát triển trên nền điện toán đám mây, kết hợp trung tâm dữ liệu dự phòng, mạng phân phối nội dung và cơ chế giám sát 24/7. Các thành phần phải đáp ứng yêu cầu về an toàn, ổn định, khả năng kết nối, liên thông và chia sẻ với các nền tảng, cơ sở dữ liệu dùng chung của quốc gia.

Đối với nguồn học liệu, Đề án định hướng sử dụng ngân sách nhà nước để đặt hàng biên soạn, số hóa học liệu lõi quốc gia, bảo đảm phù hợp với mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực học sinh theo Chương trình giáo dục phổ thông. Đồng thời, huy động nguồn lực xã hội hóa từ nhà xuất bản, doanh nghiệp công nghệ giáo dục và cộng đồng giáo viên thông qua chức năng đóng góp học liệu trên Cổng học liệu số.

Quy trình tiếp nhận, thẩm định, phê duyệt, cập nhật, chỉnh sửa, tạm dừng hoặc gỡ bỏ học liệu cũng sẽ được xây dựng và tổ chức thực hiện, bảo đảm chất lượng nội dung và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền.

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo, bảo đảm an toàn dữ liệu

Một nội dung đáng chú ý của Đề án là ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hỗ trợ vận hành Kho học liệu số quốc gia. Công nghệ này được định hướng phục vụ quản lý, phân loại, tìm kiếm, đề xuất và khai thác học liệu phù hợp với yêu cầu của hệ thống.

Tuy nhiên, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo phải bảo đảm sự giám sát, kiểm soát và trách nhiệm của con người đối với các quyết định thuộc thẩm quyền; đồng thời bảo đảm khả năng kiểm tra, truy xuất và xử lý khiếu nại theo quy định pháp luật. Đối với các chức năng thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về trí tuệ nhân tạo, việc triển khai phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu về quản lý rủi ro, minh bạch và giám sát của con người.

Song song với phát triển công nghệ, an ninh mạng, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân được xác định là yêu cầu xuyên suốt. Hệ thống phải áp dụng kiến trúc bảo mật nhiều lớp; quản lý định danh, xác thực và phân quyền truy cập; mã hóa dữ liệu lưu trữ, truyền tải và giám sát an ninh mạng 24/7.

Đối với dữ liệu cá nhân của học sinh là trẻ em, người chưa thành niên, việc xử lý phải tuân thủ các quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Dữ liệu cá nhân cần được ẩn danh hóa trước khi phân tích, tổng hợp; các hoạt động kiểm tra, kiểm thử, đánh giá và kiểm toán an toàn thông tin phải được thực hiện theo yêu cầu và quy định hiện hành.

Về kết nối, chia sẻ dữ liệu, danh mục và dữ liệu học liệu số đã chuẩn hóa sẽ được kết nối với các cơ sở dữ liệu, nền tảng dữ liệu quốc gia có liên quan; kết nối với ứng dụng định danh quốc gia VNeID và các phương thức xác thực phù hợp khác. Đáng chú ý, học sinh không bị hạn chế quyền tiếp cận học liệu chỉ vì chưa có tài khoản định danh điện tử; đối với học liệu công khai, miễn phí, không bắt buộc đăng nhập.

Danh mục và dữ liệu học liệu số cũng được kết nối, chia sẻ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực giáo dục, phục vụ phát triển và huấn luyện các mô hình trí tuệ nhân tạo trong giáo dục.

Nâng cao năng lực số, bảo đảm nguồn lực triển khai

Để hệ thống được khai thác hiệu quả, Đề án chú trọng đào tạo, bồi dưỡng năng lực số cho giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục và học sinh theo lộ trình phù hợp. Các hoạt động tập huấn, bồi dưỡng, phát triển mạng lưới giáo viên tiên phong và cộng đồng thực hành số sẽ góp phần thúc đẩy việc sử dụng học liệu số trong thực tiễn dạy và học. Cùng với đó, việc đo lường mức độ sử dụng thực tế, ghi nhận kết quả triển khai và hỗ trợ thiết bị, đường truyền cho giáo viên, học sinh ở vùng khó khăn được xác định là những giải pháp cần thiết nhằm thu hẹp khoảng cách tiếp cận công nghệ giữa các vùng, miền.

Đề án cũng đặt ra yêu cầu phối hợp liên ngành, thiết lập cơ chế phối hợp định kỳ, bảo đảm chất lượng dịch vụ và thực hiện chia sẻ dữ liệu theo phạm vi, phương thức, tần suất do cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn. Về kinh phí, nguồn lực được bố trí theo nguyên tắc tách bạch vốn đầu tư công dành cho xây dựng hạ tầng, nền tảng cốt lõi với kinh phí chi thường xuyên phục vụ vận hành, thuê dịch vụ điện toán đám mây, bảo đảm an toàn thông tin, thẩm định và cập nhật học liệu. Việc bố trí kinh phí thực hiện theo dự toán ngân sách hằng năm, phù hợp với nhiệm vụ được phê duyệt và khả năng cân đối ngân sách nhà nước. Đồng thời, Đề án khuyến khích xã hội hóa và hợp tác công – tư trên nguyên tắc cạnh tranh, công khai, minh bạch; không thu phí đối với học liệu lõi quốc gia, không gắn quyền tiếp cận học liệu lõi với việc mua sản phẩm, dịch vụ khác, không tạo độc quyền nền tảng và không gây bất bình đẳng trong tiếp cận.

Hệ thống gồm 5 thành phần chủ yếu: Cổng học liệu số; Kho học liệu số quốc gia; nền tảng quản lý và khai thác học liệu số; hệ thống dữ liệu cùng các dịch vụ kết nối, chia sẻ; và hạ tầng kỹ thuật bảo đảm vận hành. Đây là thành phần của Nền tảng số giáo dục quốc gia, được kết nối, liên thông với Nền tảng giáo dục thông minh quốc gia thuộc Danh mục nền tảng số dùng chung quốc gia. Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì xây dựng, tổ chức thực hiện mô hình quản lý, vận hành và yêu cầu kỹ thuật cụ thể theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành theo quy định pháp luật.

Với định hướng phát triển hạ tầng dùng chung, chuẩn hóa học liệu, ứng dụng công nghệ hiện đại và bảo đảm công bằng trong tiếp cận, Đề án tạo cơ sở để thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục phổ thông, nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên giáo dục và mở rộng cơ hội học tập cho học sinh trên cả nước. 

Thông tin chi tiết xem tại đây: 1965_qd-ttg_12102026-signed.signed.pdf