THÁI NGUYÊN

Ngày 31/12/2025, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư số 29/2025/TT-BKHCN quy định Danh mục sản phẩm, hàng hóa có khả năng gây mất an toàn trong lĩnh vực công nghệ thông tin và viễn thông (sản phẩm, hàng hóa nhóm 2). Thông tư có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ, khi thiết bị công nghệ ngày càng đóng vai trò then chốt trong hạ tầng kinh tế – xã hội, từ quản lý nhà nước, sản xuất kinh doanh đến đời sống hằng ngày của người dân.

Việc ban hành Thông tư 29 được đánh giá là bước đi cần thiết nhằm chuẩn hóa công tác quản lý chất lượng, an toàn đối với các sản phẩm công nghệ thông tin (CNTT) và viễn thông, đồng thời tiệm cận với phương thức quản lý tiên tiến của nhiều quốc gia trên thế giới: quản lý dựa trên mức độ rủi ro, thay vì áp dụng các biện pháp cứng nhắc, đồng loạt cho mọi loại thiết bị.

Theo Thông tư, sản phẩm, hàng hóa nhóm 2 là những sản phẩm có khả năng ảnh hưởng đến an toàn người sử dụng, an toàn mạng lưới và hạ tầng thông tin, do đó bắt buộc phải được kiểm soát chặt chẽ trước khi lưu thông trên thị trường. Việc xác định đúng đối tượng quản lý không chỉ giúp bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng mà còn góp phần bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và trật tự trong hoạt động tần số vô tuyến điện.

Một trong những điểm đáng chú ý của Thông tư 29 là cách thức phân nhóm sản phẩm rõ ràng, minh bạch, gắn với nghĩa vụ tuân thủ cụ thể của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh. Cụ thể, Thông tư chia sản phẩm, hàng hóa nhóm 2 thành hai nhóm chính.

Nhóm thứ nhất là các sản phẩm bắt buộc phải chứng nhận hợp quy và công bố hợp quy, được quy định tại Phụ lục I. Đây chủ yếu là các thiết bị có phát xạ vô tuyến điện, bao gồm: thiết bị phát, thu – phát sóng vô tuyến; thiết bị thông tin vô tuyến cố định và di động mặt đất; thiết bị vô tuyến dùng cho phát thanh, truyền hình quảng bá; thiết bị vô tuyến cự ly ngắn; điện thoại không dây chuẩn DECT; các thiết bị ra-đa ứng dụng trong giao thông đường bộ, đường sắt và một số lĩnh vực chuyên dụng khác.

Đây là nhóm thiết bị tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không được kiểm soát chặt chẽ, bởi khả năng gây nhiễu tần số, làm gián đoạn hoặc suy giảm chất lượng thông tin liên lạc, thậm chí ảnh hưởng đến an toàn giao thông, an ninh quốc phòng và an toàn thông tin quốc gia. Việc yêu cầu chứng nhận hợp quy trước khi đưa sản phẩm ra thị trường giúp cơ quan quản lý nhà nước đánh giá, kiểm soát từ sớm các nguy cơ kỹ thuật, hạn chế tối đa tác động tiêu cực có thể phát sinh.

Nhóm thứ hai là các sản phẩm bắt buộc công bố hợp quy, được liệt kê tại Phụ lục II. Nhóm này bao gồm nhiều thiết bị CNTT và phát thanh – truyền hình được sử dụng phổ biến trong đời sống hằng ngày như: máy tính để bàn, máy tính công nghiệp, máy tính xách tay, máy tính bảng; thiết bị giải mã truyền hình số vệ tinh DVB-S/S2; thiết bị Set Top Box truyền hình cáp số; máy thu hình tích hợp thu truyền hình số mặt đất chuẩn DVB-T2… Đây là những sản phẩm có mức độ rủi ro thấp hơn so với nhóm phát xạ vô tuyến mạnh, song vẫn cần được quản lý nhằm bảo đảm an toàn điện, an toàn thông tin và khả năng tương thích kỹ thuật.

Cách phân nhóm này được đánh giá là hợp lý, giúp doanh nghiệp xác định rõ trách nhiệm pháp lý và nghĩa vụ tuân thủ ngay từ đầu, tránh tình trạng chồng chéo thủ tục hành chính, đồng thời tạo thuận lợi trong quá trình sản xuất, nhập khẩu và đưa sản phẩm ra thị trường.

Thông tư 29 cũng thể hiện sự cập nhật sát thực tế khi đề cập trực tiếp đến xu hướng thiết bị công nghệ tích hợp đa chức năng – một xu hướng ngày càng phổ biến trong thời đại Internet vạn vật (IoT) và thiết bị thông minh. Theo quy định, trường hợp một sản phẩm tích hợp từ hai sản phẩm thuộc Danh mục nhóm 2 trở lên thì tổ chức, cá nhân phải thực hiện đầy đủ việc chứng nhận hợp quy và công bố hợp quy đối với từng quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.

Chẳng hạn, một thiết bị đầu cuối thông minh vừa phát Wi-Fi, vừa tích hợp mô-đun vô tuyến cự ly ngắn không thể chỉ áp dụng một quy chuẩn kỹ thuật mang tính hình thức, mà phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật đối với từng chức năng phát xạ. Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng “lách chuẩn”, “lách luật”, bảo đảm mọi nguy cơ kỹ thuật đều được nhận diện và kiểm soát.

Tương tự, đối với các sản phẩm thuộc đối tượng áp dụng của nhiều quy chuẩn kỹ thuật khác nhau, Thông tư yêu cầu doanh nghiệp phải tuân thủ đầy đủ tất cả các quy chuẩn đó, không được phép bỏ sót bất kỳ yêu cầu an toàn nào. Đây là nguyên tắc quan trọng nhằm bảo đảm tính toàn diện trong quản lý chất lượng sản phẩm công nghệ.

Một điểm mới khác mang tính nguyên tắc của Thông tư 29 là quy định về áp dụng pháp luật thống nhất. Theo đó, kể từ ngày 31/12/2025 – thời điểm Thông tư có hiệu lực, nếu các quy chuẩn kỹ thuật được ban hành trước đây có nội dung chưa thống nhất với Thông tư 29 thì việc áp dụng sẽ thực hiện theo quy định tại Thông tư này. Khi có quy chuẩn kỹ thuật mới được ban hành để thay thế hoặc bổ sung, việc áp dụng sẽ tuân theo văn bản quy chuẩn mới, qua đó bảo đảm tính linh hoạt, cập nhật và đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Theo nhận định của các chuyên gia, đây là cách tiếp cận phù hợp trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh, vòng đời sản phẩm ngày càng ngắn, sự xuất hiện của các thiết bị mới diễn ra liên tục. Thay vì để thị trường “tự điều tiết” với nguy cơ tràn lan các thiết bị giá rẻ, chất lượng thấp, tiềm ẩn rủi ro về an toàn và an ninh thông tin, việc chuẩn hóa danh mục quản lý sẽ góp phần nâng cao mặt bằng chất lượng sản phẩm, bảo vệ người tiêu dùng và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho các doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc, đầu tư bài bản.

Về lâu dài, việc ban hành Thông tư số 29/2025/TT-BKHCN không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật đơn thuần, mà còn có giá trị chiến lược đối với phát triển hạ tầng số quốc gia. Khi các thiết bị CNTT và viễn thông – “xương sống” của chuyển đổi số – được kiểm soát chặt chẽ ngay từ đầu vào, rủi ro về an toàn mạng, an toàn thông tin sẽ được giảm thiểu. Đây chính là nền tảng quan trọng để Việt Nam xây dựng một hạ tầng số an toàn, tin cậy, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế số, xã hội số và hội nhập ngày càng sâu rộng với các chuẩn mực quốc tế trong giai đoạn mới.