Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo – động lực chủ yếu của mô hình phát triển mới
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ yếu, tạo nền tảng quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững
Sáng 07/01, tại Hà Nội, Tổng Bí thư Tô Lâm đã chủ trì buổi làm việc với Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nhằm định hướng xây dựng hai nghị quyết quan trọng của Trung ương, phục vụ triển khai Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng trong thời gian tới. Đây là những nghị quyết có ý nghĩa chiến lược, đặt nền móng cho việc đổi mới mô hình phát triển đất nước, hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh mới.
Dự buổi làm việc có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Trần Cẩm Tú, Thường trực Ban Bí thư; Phan Đình Trạc, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Nội chính Trung ương; Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; cùng các đồng chí Bí thư Trung ương Đảng, Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo Chính phủ, Quốc hội, các ban, bộ, ngành Trung ương và đông đảo chuyên gia, nhà khoa học.
Tại buổi làm việc, đại diện Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương đã báo cáo kết quả nghiên cứu bước đầu đối với hai nội dung lớn: xây dựng Nghị quyết về đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; xây dựng Nghị quyết về các giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số, gắn với việc xác lập mô hình tăng trưởng mới.
Các ý kiến thảo luận tại cuộc họp đều thống nhất đánh giá đây là những vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và cấp bách trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Trong bối cảnh tình hình khu vực và thế giới diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường, việc sớm định hình mô hình phát triển và mô hình tăng trưởng mới là yêu cầu tất yếu để Việt Nam tận dụng cơ hội, vượt qua thách thức, tạo bứt phá về năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Kết luận buổi làm việc, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định, các nội dung được thảo luận đều là những vấn đề chiến lược, hệ trọng, cần được chuẩn bị kỹ lưỡng, bài bản, nhằm triển khai ngay sau Đại hội XIV của Đảng. Tổng Bí thư yêu cầu Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp, tiếp tục hoàn thiện hai dự thảo nghị quyết, bảo đảm chất lượng cao nhất để trình Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương theo đúng quy định.
Nhấn mạnh yêu cầu xuyên suốt trong quá trình xây dựng nghị quyết, Tổng Bí thư chỉ rõ, hai nghị quyết này phải bám sát và thể chế hóa đầy đủ các quan điểm, mục tiêu lớn đã được xác định trong dự thảo văn kiện Đại hội XIV của Đảng. Nghị quyết cần có tầm nhìn dài hạn, tư duy chiến lược, bao quát, không bị chi phối bởi lợi ích trước mắt hay tư duy nhiệm kỳ; đồng thời phải xuất phát từ thực tiễn sinh động của Việt Nam, phù hợp với điều kiện, trình độ phát triển và đặc thù của đất nước, tránh sao chép, rập khuôn máy móc mô hình của nước ngoài.
Tổng Bí thư lưu ý, nghị quyết của Trung ương phải là nghị quyết để hành động, do đó cần bảo đảm tính khả thi cao, có mục tiêu rõ ràng, lộ trình cụ thể, bước đi phù hợp và nguồn lực thực hiện khả thi. Bên cạnh đó, nghị quyết cần mang tính hiệu triệu, truyền cảm hứng, tạo sự thống nhất cao trong toàn Đảng, toàn hệ thống chính trị và sự đồng thuận rộng rãi trong xã hội; khơi dậy mạnh mẽ khát vọng cống hiến, khát vọng vươn lên của dân tộc bằng tri thức, khoa học và sáng tạo.
Định hướng các quan điểm chỉ đạo lớn, Tổng Bí thư nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi mô hình phát triển và xác lập mô hình tăng trưởng mới trước hết là chuyển đổi mạnh mẽ về tư duy phát triển. Theo đó, cần chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu; từ dựa chủ yếu vào khai thác tài nguyên, lao động giản đơn sang dựa vào tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất lao động cao; từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển; từ Nhà nước “làm thay” sang Nhà nước “tạo điều kiện” để xã hội và doanh nghiệp phát huy vai trò sáng tạo, phát triển; phát huy đầy đủ vai trò của các thành phần kinh tế trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Tổng Bí thư cũng yêu cầu nhận thức đầy đủ mối quan hệ biện chứng giữa ổn định và phát triển, trong đó ổn định là điều kiện để phát triển, còn phát triển là cơ sở để củng cố ổn định. Phát triển nhanh phải đi đôi với phát triển bền vững, gắn với tiến bộ, công bằng xã hội, bảo vệ môi trường và không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân. Tăng trưởng cao chỉ có ý nghĩa khi được đặt trên nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm vững chắc các cân đối lớn của nền kinh tế.
Đặc biệt, Tổng Bí thư khẳng định, chuyển đổi mô hình phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu về kinh tế, mà là vấn đề chiến lược tổng hợp của quốc gia. Quá trình này gắn chặt với đổi mới phương thức lãnh đạo, phương thức cầm quyền của Đảng; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, quản trị của Nhà nước; hoàn thiện thể chế; phát triển con người; củng cố quốc phòng, an ninh và nâng cao vị thế, uy tín quốc gia trên trường quốc tế. Đây là con đường tất yếu, bắt buộc phải đi để hiện thực hóa hai mục tiêu 100 năm của đất nước.
Tổng Bí thư nhấn mạnh cần xác lập rõ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu của mô hình phát triển mới, mô hình tăng trưởng mới, đồng thời là yếu tố căn cốt để thực hiện mục tiêu tăng trưởng dài hạn ở mức hai con số. Trong đó, con người là nguồn lực quan trọng nhất, là trung tâm, chủ thể và mục tiêu của phát triển; phát triển khoa học, công nghệ phải gắn liền với phát triển con người toàn diện, có tri thức, bản lĩnh, đạo đức và khát vọng cống hiến cho đất nước.
Bên cạnh đó, Tổng Bí thư lưu ý việc tăng trưởng và phát triển phải gắn với tăng cường tự chủ chiến lược quốc gia trên các lĩnh vực; củng cố quốc phòng, an ninh; nâng cao tính tự chủ, tự lực, tự cường của nền kinh tế, qua đó nâng cao khả năng ứng phó chủ động trước những biến động nhanh chóng, phức tạp từ bên ngoài. Quá trình chuyển đổi mô hình phát triển và xác lập mô hình tăng trưởng mới phải đặt dưới sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng, đồng thời phát huy dân chủ, trí tuệ xã hội và khát vọng sáng tạo của toàn dân.
Tổng Bí thư đề nghị Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan, khẩn trương hoàn thiện hai dự thảo nghị quyết để trình Bộ Chính trị trong tháng 2/2026. Đồng thời, nghiên cứu xây dựng nghị quyết của Trung ương về xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, lành mạnh, văn minh, phát triển, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.
Kết thúc buổi làm việc, Tổng Bí thư đề nghị các cơ quan, đơn vị liên quan tập trung cao độ về thời gian, trí tuệ và tâm huyết; chủ động nghiên cứu sâu lý luận, tổng kết thực tiễn; mạnh dạn đổi mới tư duy, không né tránh vấn đề khó; huy động trí tuệ của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước, tham mưu cho Trung ương những quyết sách đột phá, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững trong thời kỳ mới.