THÁI NGUYÊN

Toàn cảnh trụ sở UBND xã Kha Sơn, tỉnh Thái Nguyên

Chuyển đổi số không chỉ được thể hiện qua những nền tảng công nghệ hiện đại hay những hệ thống phần mềm được đưa vào vận hành. Ở cấp cơ sở, chuyển đổi số hiện diện trong từng văn bản được xử lý, từng dữ liệu được cập nhật, từng thủ tục được giải quyết và trong cả khả năng tiếp cận công nghệ của người dân. Tại Phòng Văn hóa - Xã hội xã Kha Sơn, mỗi ngày, cán bộ, công chức phải tiếp nhận và xử lý khoảng từ 90 đến 150 văn bản. Khối lượng công việc lớn, yêu cầu xử lý nhanh, chính xác khiến việc ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng các nền tảng số trở thành một phần không thể thiếu trong hoạt động chuyên môn. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy, khi nhiều hệ thống cùng được đưa vào sử dụng, yêu cầu kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các nền tảng ngày càng trở nên quan trọng. Nếu dữ liệu chưa được liên thông, cán bộ có thể phải thực hiện nhiều thao tác trên các hệ thống khác nhau; việc khai thác thông tin còn mất thời gian, trong khi hiệu quả của dữ liệu chưa được phát huy đầy đủ. Câu chuyện tại Kha Sơn cho thấy, trong quá trình chuyển đổi số, những vấn đề phát sinh từ cơ sở không phải là hạn chế cần né tránh. Ngược lại, đó chính là những thông tin thực tế để các cơ quan chuyên môn nhận diện điểm nghẽn, từ đó nghiên cứu, tham mưu và từng bước hoàn thiện các giải pháp. Đối với ngành Khoa học và Công nghệ, thực tiễn vận hành tại các xã, phường là một trong những căn cứ quan trọng để đánh giá hiệu quả của hạ tầng số, hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu. Bởi một hệ thống dù hiện đại đến đâu, nếu không đáp ứng được yêu cầu của người sử dụng thì hiệu quả chuyển đổi số vẫn chưa thể đạt như mong muốn. Vì vậy, cùng với đầu tư công nghệ, vấn đề đặt ra là phải thúc đẩy kết nối, chia sẻ dữ liệu; bảo đảm tính thống nhất về tiêu chuẩn kỹ thuật; đồng thời nâng cao khả năng khai thác dữ liệu phục vụ công tác quản lý, điều hành.

Từ khu vực trung tâm đến những địa bàn còn khó khăn, hạ tầng viễn thông và công nghệ thông tin tiếp tục là một trong những điều kiện nền tảng của chuyển đổi số. Ở những nơi điều kiện kinh tế - xã hội còn hạn chế, việc bảo đảm kết nối Internet, mở rộng vùng phủ sóng, nâng cấp thiết bị đầu cuối có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bởi nếu không có hạ tầng kết nối, các nền tảng số dù được xây dựng đầy đủ cũng khó có thể phát huy hiệu quả. Tại xã La Hiên, yêu cầu này càng được thể hiện rõ trong quá trình đưa các ứng dụng số đến gần hơn với cơ sở và người dân.

 Mở rộng vùng phủ sóng, bảo đảm kết nối Internet, từng bước nâng cấp thiết bị đầu cuối… những công việc tưởng như thuần túy về hạ tầng kỹ thuật lại chính là điều kiện để người dân có thể tiếp cận các dịch vụ số. Chuyển đổi số vì thế không thể chỉ tập trung ở những nơi có điều kiện thuận lợi, mà phải hướng tới khả năng tiếp cận đồng đều hơn giữa các địa bàn. Đây cũng là một trong những yêu cầu đặt ra trong quá trình cụ thể hóa Nghị quyết số 57 tại Thái Nguyên: Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải gắn với thực tiễn, tạo ra những giá trị thiết thực cho quản lý nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Nhưng hạ tầng và công nghệ mới chỉ là một phần của câu chuyện. Muốn chuyển đổi số thực sự đi vào chiều sâu, yếu tố con người vẫn giữ vai trò then chốt. Một nền tảng số chỉ có thể phát huy hiệu quả khi người sử dụng hiểu cách vận hành, biết khai thác dữ liệu và chủ động ứng dụng công nghệ vào công việc. Chính vì vậy, phát triển nguồn nhân lực số đang được ngành Khoa học và Công nghệ chú trọng thông qua các hoạt động hướng dẫn, tập huấn, hỗ trợ kỹ năng và nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ tại cơ sở. Tính đến nay, toàn tỉnh Thái Nguyên có gần 220 cán bộ chuyên trách về chuyển đổi số tại các cơ quan, đơn vị. Trong số này, trên 110 cán bộ có bằng cấp chuyên ngành công nghệ thông tin. Những con số cho thấy nguồn nhân lực phục vụ chuyển đổi số đang từng bước được củng cố. Nhưng điều quan trọng hơn là đội ngũ này phải thực sự trở thành lực lượng nòng cốt, có khả năng hỗ trợ đồng nghiệp, tham mưu giải pháp và giải quyết những vấn đề phát sinh trong quá trình vận hành thực tế. 

Từ Kha Sơn đến La Hiên, Điềm Thụy và nhiều địa phương khác, câu chuyện chuyển đổi số có thể khác nhau về điều kiện, nhưng đều gặp nhau ở một điểm: Muốn chuyển đổi số hiệu quả phải bắt đầu từ nhu cầu thực tế. Đó có thể là nhu cầu xử lý hàng trăm văn bản mỗi ngày; là yêu cầu kết nối dữ liệu giữa các hệ thống; là một khu vực cần được cải thiện chất lượng đường truyền Internet; hay đơn giản là một cán bộ cần được hướng dẫn để sử dụng thành thạo một nền tảng số. Mỗi vấn đề cụ thể lại đặt ra một yêu cầu mới đối với công tác quản lý, tổ chức thực hiện và tham mưu chính sách. Và cũng từ những vấn đề cụ thể đó, vai trò đồng hành của ngành Khoa học và Công nghệ với các địa phương được thể hiện rõ hơn. Không chỉ dừng ở việc đưa công nghệ vào sử dụng, ngành còn phải cùng cơ sở nhận diện những điểm nghẽn, đánh giá hiệu quả, nghiên cứu giải pháp và từng bước hoàn thiện từng mắt xích của hệ sinh thái số. Đó là quá trình đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều ngành, nhiều cấp; giữa cơ quan quản lý với đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ; giữa cán bộ chuyên môn với người trực tiếp sử dụng hệ thống. Đặc biệt, trong bối cảnh dữ liệu ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng, yêu cầu đặt ra không chỉ là có dữ liệu mà còn phải bảo đảm dữ liệu được kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả, đúng quy định. Chuyển đổi số, suy cho cùng, không phải là đích đến được xác định bằng số lượng phần mềm hay số lượng thiết bị được đầu tư. Thước đo quan trọng hơn là công nghệ có giúp công việc được giải quyết nhanh hơn, chính xác hơn hay không; người dân có thuận lợi hơn khi tiếp cận dịch vụ công hay không; doanh nghiệp có giảm thời gian, chi phí trong quá trình hoạt động hay không. Và để đạt được điều đó, khoa học và công nghệ cần thực sự đồng hành cùng cơ sở. Lấy thực tiễn làm cơ sở để nghiên cứu và tham mưu. Lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Lấy dữ liệu, hạ tầng và nguồn nhân lực làm những nền tảng quan trọng. Từ đó, từng bước tháo gỡ những điểm nghẽn, hoàn thiện những mắt xích còn thiếu, để chuyển đổi số không chỉ dừng ở việc “số hóa” quy trình mà trở thành động lực nâng cao chất lượng quản lý, điều hành và phát triển kinh tế - xã hội. Thực hiện Nghị quyết số 57, chặng đường phía trước còn nhiều nhiệm vụ phải triển khai. Nhưng từ những việc cụ thể đang được thực hiện tại cơ sở, có thể thấy một hướng đi đang ngày càng rõ nét: chuyển đổi số phải bắt đầu từ thực tiễn, công nghệ phải phục vụ con người, và khoa học - công nghệ phải trở thành lực lượng đồng hành cùng địa phương trong quá trình phát triển.

Từ những vấn đề rất cụ thể ở cơ sở, Thái Nguyên đang từng bước hoàn thiện hạ tầng, dữ liệu và nguồn nhân lực cho chuyển đổi số. Trong hành trình đó, khoa học và công nghệ không đứng ngoài, mà đang trực tiếp đồng hành cùng các địa phương, cùng nhận diện khó khăn, tìm giải pháp và từng bước tháo gỡ những điểm nghẽn. Để rồi, chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của công nghệ, mà trở thành động lực nâng cao hiệu quả quản lý, phục vụ người dân, hỗ trợ doanh nghiệp và tạo thêm những nền tảng mới cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh./.