Phát triển công dân số: Người dân được miễn, giảm lệ phí khi sử dụng dịch vụ công trực tuyến
Trong tiến trình xây dựng Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số, phát triển công dân số được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm đưa người dân trở thành chủ thể của chuyển đổi số. Mới đây, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66.22/2026/NQ-CP ngày 09/7/2026 về phát triển công dân số, quy định nhiều chính sách mới nhằm khuyến khích người dân tham gia môi trường số, trong đó nổi bật là chính sách miễn, giảm phí, lệ phí khi thực hiện dịch vụ công trực tuyến, đồng thời mở rộng nhiều tiện ích trên ứng dụng định danh điện tử VNeID.
Nghị quyết được ban hành nhằm tạo điều kiện để mọi người dân có thể tiếp cận, sử dụng thuận lợi các dịch vụ số của Nhà nước, từng bước hình thành xã hội số toàn diện, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục hành chính và thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia.
Quyền lợi và trách nhiệm của công dân khi tham gia trên môi trường số
Một trong những nội dung quan trọng của Nghị quyết là quy định rõ quyền lợi và trách nhiệm của công dân khi tham gia môi trường số. Theo đó, công dân có quyền quản lý việc khai thác, sử dụng dữ liệu cá nhân của mình; được tiếp cận và sử dụng các dịch vụ số; đồng thời được pháp luật bảo vệ trước các hành vi xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp trên môi trường số. Đây là cơ sở quan trọng nhằm bảo đảm quyền riêng tư, an toàn thông tin cá nhân và nâng cao niềm tin của người dân khi tham gia các hoạt động trên môi trường số. Bên cạnh đó, công dân còn được hưởng các chính sách miễn, giảm phí, lệ phí khi sử dụng dịch vụ công trực tuyến và các chính sách hỗ trợ khác theo quy định của pháp luật. Quy định này góp phần tạo động lực để người dân ưu tiên thực hiện thủ tục hành chính bằng phương thức trực tuyến thay vì trực tiếp như trước đây.
Song song với các quyền lợi, Nghị quyết cũng quy định trách nhiệm của mỗi công dân trong quá trình tham gia môi trường số. Theo đó, người dân cần chủ động phối hợp cung cấp, cập nhật và tích hợp đầy đủ, chính xác thông tin cá nhân vào tài khoản định danh điện tử cũng như các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Việc bảo đảm dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống" sẽ tạo nền tảng để các cơ quan nhà nước cung cấp dịch vụ công nhanh chóng, chính xác và thuận tiện hơn.
Khuyến khích người dân tích hợp thông tin trên VNeID
Không chỉ xác định quyền và trách nhiệm của công dân, Nghị quyết còn đưa ra nhiều chính sách khuyến khích nhằm thúc đẩy phát triển công dân số. Theo quy định, công dân hoàn thành việc tích hợp 05 loại thông tin, giấy tờ cơ bản trên ứng dụng VNeID theo Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị quyết và thực hiện các thủ tục hành chính đáp ứng điều kiện quy định tại Phụ lục II và Phụ lục III sẽ được miễn, giảm phí hoặc lệ phí tương ứng đối với thủ tục hành chính đó. Chính sách này được kỳ vọng sẽ khuyến khích người dân chủ động sử dụng tài khoản định danh điện tử, từng bước thay thế giấy tờ truyền thống bằng dữ liệu điện tử, góp phần đơn giản hóa quy trình giải quyết thủ tục hành chính.
Nghị quyết cũng dành sự quan tâm đối với các nhóm yếu thế trong xã hội. Theo đó, người cao tuổi, người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số và các đối tượng khác nếu đã được hưởng các chính sách ưu đãi theo quy định của pháp luật thì sẽ được áp dụng mức ưu đãi cao nhất. Quy định này thể hiện nguyên tắc bảo đảm không để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số quốc gia.
Minh bạch chính sách ưu đãi trên môi trường số
Để việc thực hiện các chính sách khuyến khích được thuận lợi và minh bạch, Nghị quyết quy định rõ việc công khai, chia sẻ dữ liệu về mức độ được hưởng chính sách của từng công dân. Cụ thể, mức độ được hưởng chính sách của Nhà nước sẽ được hiển thị trực tiếp trên ứng dụng định danh quốc gia, gắn với tài khoản định danh điện tử của từng cá nhân. Qua đó, người dân có thể dễ dàng theo dõi quyền lợi của mình khi thực hiện các dịch vụ công trực tuyến. Bên cạnh đó, Hệ thống định danh và xác thực điện tử sẽ chia sẻ thông tin về mức độ được hưởng chính sách của Nhà nước, theo yêu cầu của chính công dân, tới Cổng Dịch vụ công Quốc gia, các hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính và các hệ thống thông tin khác để làm căn cứ áp dụng các chính sách ưu đãi.
Việc số hóa toàn bộ quy trình xác nhận và áp dụng chính sách không chỉ giúp giảm giấy tờ, giảm thời gian xác minh mà còn hạn chế phát sinh thủ tục hành chính trung gian, nâng cao tính minh bạch và chính xác trong quá trình giải quyết hồ sơ. Đồng thời, Nghị quyết cũng nhấn mạnh việc áp dụng các chính sách khuyến khích không làm hạn chế quyền, lợi ích hợp pháp của công dân trong việc lựa chọn phương thức thực hiện thủ tục hành chính. Người dân vẫn có quyền lựa chọn thực hiện trực tiếp hoặc trực tuyến theo quy định của pháp luật.
Mở rộng nhiều tiện ích số trên ứng dụng VNeID
Cùng với các chính sách khuyến khích, Nghị quyết tiếp tục xác định ứng dụng định danh quốc gia VNeID là nền tảng trung tâm phục vụ phát triển công dân số. Theo đó, ứng dụng VNeID sẽ tiếp tục được phát triển và mở rộng nhằm cung cấp nhiều tiện ích số phục vụ người dân. Trước hết, ứng dụng cho phép công dân truy cập dữ liệu số của bản thân một cách thuận tiện, góp phần thay thế dần việc sử dụng các loại giấy tờ truyền thống trong nhiều giao dịch. Bên cạnh chức năng định danh và xác thực điện tử, VNeID còn cung cấp miễn phí dịch vụ chứng thực chữ ký số công cộng cho cá nhân để phục vụ thực hiện dịch vụ công trực tuyến và các thủ tục hành chính trên môi trường điện tử. Đây là bước tiến quan trọng trong việc phổ cập chữ ký số đến từng người dân, tạo điều kiện để thực hiện các giao dịch điện tử an toàn, hợp pháp. Đáng chú ý, VNeID được xác định là nền tảng hỗ trợ thực hiện dịch vụ công trực tuyến và nộp hồ sơ thủ tục hành chính trên môi trường điện tử, giúp người dân có thể thực hiện nhiều thủ tục ngay trên thiết bị di động mà không cần đến cơ quan hành chính.
Một tiện ích mới khác là liên kết tài khoản thanh toán, ví điện tử, thẻ ngân hàng và tài khoản tiền di động ngay trên ứng dụng VNeID để phục vụ thanh toán dịch vụ công, chi trả an sinh xã hội cũng như các giao dịch thanh toán hợp pháp khác. Việc tích hợp này góp phần hình thành hệ sinh thái số đồng bộ, tạo thuận lợi cho người dân trong quá trình sử dụng các dịch vụ công. Ngoài ra, VNeID còn được phát triển thành kênh giao tiếp chính thức, bảo đảm an toàn, bảo mật và hiệu quả giữa người dân với Nhà nước, giữa người dân với doanh nghiệp và giữa người dân với người dân. Điều này góp phần xây dựng môi trường giao tiếp số thống nhất, hạn chế nguy cơ giả mạo, lừa đảo trên không gian mạng.
Hướng tới xây dựng xã hội số lấy người dân làm trung tâm
Có thể thấy, Nghị quyết số 66.22/2026/NQ-CP không chỉ đưa ra các chính sách ưu đãi nhằm khuyến khích người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến mà còn đặt nền móng cho việc phát triển công dân số một cách toàn diện, từ hoàn thiện dữ liệu số, mở rộng các tiện ích trên VNeID đến bảo đảm quyền lợi và an toàn của người dân trên môi trường số.
Việc triển khai hiệu quả các nội dung của Nghị quyết sẽ góp phần nâng cao tỷ lệ sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, phát triển dữ liệu số và xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, phục vụ người dân ngày càng tốt hơn. Đồng thời, đây cũng là bước đi quan trọng trong lộ trình hiện thực hóa mục tiêu phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số, với người dân vừa là trung tâm, vừa là chủ thể của quá trình chuyển đổi số quốc gia.