THÁI NGUYÊN

Bảo hộ chỉ dẫn địa lý - nền tảng khẳng định nguồn gốc và giá trị sản phẩm

Ngày 9/9/2026, Cục Sở hữu trí tuệ ban hành Quyết định số 511/QĐ-SHTT, cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00156 cho sản phẩm bí xanh thơm “Bắc Kạn”. Đây là dấu mốc quan trọng trong việc bảo vệ danh tiếng, nguồn gốc và những đặc tính chất lượng riêng có của sản phẩm nông nghiệp bản địa, đồng thời mở ra cơ hội khai thác hiệu quả hơn giá trị tài sản trí tuệ gắn với sản phẩm đặc trưng của tỉnh Thái Nguyên.

Bí xanh thơm Bắc Kạn - chỉ dẫn địa lý góp phần nâng cao thương hiệu sản phẩm địa phương

Theo hồ sơ đăng ký được Cục Sở hữu trí tuệ công bố, khu vực địa lý mang chỉ dẫn địa lý “Bắc Kạn” có diện tích 875,16ha, thuộc 11 xã của tỉnh Thái Nguyên gồm: Ba Bể, Đồng Phúc, Phúc Lộc, Chợ Rã, Thượng Minh, Quảng Bạch, Nam Cường, Bạch Thông, Nghiên Loan, Bằng Thành và Vĩnh Thông. Có 29 chủ thể được ghi nhận sử dụng chỉ dẫn địa lý, gồm 4 hợp tác xã và 25 hộ sản xuất. Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thái Nguyên là tổ chức quản lý chỉ dẫn địa lý này.

Bí xanh thơm Bắc Kạn là sản phẩm có nguồn gốc bản địa, được người dân gìn giữ và phát triển qua nhiều thế hệ. Sản phẩm có hai loại chính là bí vỏ xanh và bí vỏ phấn, nổi bật với mùi thơm đặc trưng, vị ngọt thanh, thịt quả chắc và khả năng bảo quản tương đối lâu. Những đặc tính này được hình thành từ sự kết hợp giữa điều kiện tự nhiên, thổ nhưỡng, địa hình khu vực sản xuất và kinh nghiệm canh tác truyền thống của người dân. Việc được bảo hộ chỉ dẫn địa lý giúp xác lập cơ sở pháp lý để quản lý, kiểm soát việc sử dụng tên gọi “Bắc Kạn” cho sản phẩm bí xanh thơm đáp ứng các điều kiện theo quy định; hạn chế tình trạng giả mạo, mạo danh nguồn gốc, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người sản xuất và người tiêu dùng. Đặc biệt, thông qua cơ chế quản lý, giám sát và truy xuất nguồn gốc, người tiêu dùng có thêm căn cứ nhận biết sản phẩm có nguồn gốc từ khu vực địa lý được bảo hộ.

Ngày 27/10/2026, tại xã Chợ Rã, Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội nghị công bố chỉ dẫn địa lý “Bắc Kạn” cho sản phẩm bí xanh thơm. Tại hội nghị, việc hướng dẫn các tổ chức, cá nhân sử dụng chỉ dẫn địa lý đúng quy định, kiểm soát chất lượng và phát huy vai trò của các hợp tác xã trong tổ chức sản xuất, kết nối tiêu thụ được xác định là những nhiệm vụ quan trọng nhằm đưa giá trị bảo hộ vào thực tiễn.

Mã nhận diện thương hiệu chè – kết nối sản phẩm với hệ sinh thái dữ liệu số

Nếu chỉ dẫn địa lý tạo lập cơ sở pháp lý bảo vệ nguồn gốc và danh tiếng sản phẩm thì việc xây dựng mã nhận diện thương hiệu “Chè Thái Nguyên” là bước tiến quan trọng trong ứng dụng công nghệ số để quản lý, quảng bá và kết nối thông tin sản phẩm trên môi trường số.

Với vị thế là sản phẩm nông nghiệp chủ lực, chè Thái Nguyên không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn gắn với bản sắc văn hóa và uy tín của địa phương. Tuy nhiên, trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường, việc xây dựng thương hiệu không thể chỉ dừng lại ở tên gọi, bao bì hay hình thức quảng bá mà cần có hệ thống dữ liệu thống nhất, giúp người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận và kiểm chứng thông tin sản phẩm. Xuất phát từ yêu cầu đó, Sở Khoa học và Công nghệ đã triển khai xây dựng mã nhận diện thương hiệu “Chè Thái Nguyên”, với mô hình gồm ba thành phần chính: Hệ thống nhận diện và truy cập số thông qua mã QR và Cổng nhận diện số; hệ thống định danh, liên kết dữ liệu theo tiêu chuẩn GS1; cơ sở dữ liệu phục vụ truy xuất nguồn gốc và quản lý thông tin sản phẩm.

Điểm đáng chú ý là mã nhận diện được thiết kế như một điểm truy cập số thống nhất. Khi quét mã QR trên sản phẩm, người tiêu dùng có thể truy cập Cổng nhận diện số thương hiệu “Chè Thái Nguyên” tại địa chỉ chethainguyen.gov.vn, tra cứu thông tin về chủ thể sản xuất, vùng nguyên liệu, sản phẩm và dữ liệu truy xuất nguồn gốc. Hệ thống được định hướng sử dụng song ngữ Việt - Anh, tối ưu cho thiết bị di động, tạo thuận lợi cho việc tiếp cận thông tin của người tiêu dùng trong nước và quốc tế.

Lãnh đạo tỉnh kiểm tra mã nhận diện thương hiệu Chè Thái Nguyên tại Họp báo Festival Trà Quốc tế -Thái Nguyên năm 2026

Vừa qua, mã nhận diện thương hiệu Chè Thái Nguyên đã được giới thiệu tới đông đảo người dân và du khách tại tuần lễ Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026. Thông qua hoạt động giới thiệu trực tiếp tại sự kiện, người dân có cơ hội tìm hiểu cách thức sử dụng mã QR để tiếp cận thông tin về sản phẩm, cơ sở sản xuất và nguồn gốc chè. Đây không chỉ là dịp quảng bá giải pháp nhận diện số mà còn góp phần đưa công nghệ truy xuất thông tin đến gần hơn với người sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng, từng bước hình thành thói quen tra cứu, kiểm chứng thông tin sản phẩm trước khi lựa chọn

Việc xây dựng hồ sơ số cho doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ sản xuất và hộ chiếu số cho từng sản phẩm chè giúp từng bước chuẩn hóa thông tin, tạo sự liên kết giữa chủ thể sản xuất với sản phẩm và dữ liệu liên quan. Đây cũng là nền tảng để kết nối với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia, hỗ trợ hoạt động thương mại điện tử, xúc tiến thương mại và quảng bá thương hiệu trên môi trường số.

Từ bí xanh thơm Bắc Kạn đến chè Thái Nguyên có thể thấy, việc phát triển thương hiệu nông sản đang chuyển dần từ cách tiếp cận chủ yếu dựa vào danh tiếng và hoạt động quảng bá truyền thống sang mô hình kết hợp giữa bảo hộ sở hữu trí tuệ, quản lý chất lượng và ứng dụng công nghệ số. Mỗi giải pháp đảm nhận một vai trò riêng nhưng cùng hướng tới mục tiêu bảo vệ giá trị sản phẩm, nâng cao tính minh bạch và củng cố niềm tin của thị trường.

Để những công cụ này phát huy hiệu quả lâu dài, bên cạnh vai trò quản lý, hướng dẫn của cơ quan chuyên môn, các hợp tác xã, doanh nghiệp và hộ sản xuất cần chủ động tham gia hệ thống, cung cấp và cập nhật dữ liệu chính xác, tuân thủ quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng và sử dụng đúng các dấu hiệu nhận diện được cấp quyền. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, thông tin được kết nối và người sản xuất chủ động ứng dụng công nghệ, tài sản trí tuệ sẽ không chỉ được bảo vệ mà còn trở thành nguồn lực thúc đẩy phát triển kinh tế.

Từ bảo hộ chỉ dẫn địa lý đến xây dựng mã nhận diện số là những bước đi cụ thể trong hành trình đưa khoa học, công nghệ và chuyển đổi số vào phát triển nông nghiệp. Đây cũng là hướng đi quan trọng để các sản phẩm đặc trưng của Thái Nguyên khẳng định nguồn gốc, nâng cao giá trị thương hiệu, mở rộng thị trường và phát triển bền vững trong bối cảnh kinh tế số./.